Polskie Lekarskie Towarzystwo Wydawnicze. Organizacja, program i znaczenie dla ruchu wydawniczego lekarzy w II Rzeczypospolitej

Małgorzata Bańkowska

doi:10.33077/uw.25448730.zbkh.2026.1001

Autor

Małgorzata Bańkowska Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Kalisz, Polska https://orcid.org/0000-0001-5343-3836

DOI:

https://doi.org/10.33077/uw.25448730.zbkh.2026.1001

Słowa kluczowe:

Polskie Lekarskie Towarzystwo Wydawnicze , ruch wydawniczy , prasa lekarska , wydawnictwa medyczne , II Rzeczpospolita , repertuar wydawniczy , historia książki i prasy

Abstrakt

This article examines the Polskie Lekarskie Towarzystwo Wydawnicze (PLTW), one of the first publishing companies established by the medical community in the Second Polish Republic. It aims to reconstruct the company’s origins, organisational structure, membership, and publishing programme, and to determine its place within physicians’ publishing activities in interwar Poland. The study draws on archival records and press materials, including the PLTW periodicals “Lekarz Polski”, “Czasopismo Sądowo-Lekarskie”, and “Orędownik Zdrowia”, as well as library catalogues and Stanisław Ciechanowski’s correspondence held at the Jagiellonian Library. Archival and library research established the company’s membership, successive office locations, and principal areas of activity. The findings show that the PLTW’s publishing programme centred on medical periodicals with diverse profiles, informational and practical publications, offprints of articles from the medical press, and bibliographic compilations. The study reconstructs the history and scope of activity of this little-known publishing company and opens up new avenues for research into the medical press of the interwar period.

Bibliografia

Źródła archiwalne

Archiwum Państwowe w Łodzi, Archiwum prof. dra Tadeusza Hilarowicza, sygn. 39/594/0.

Biblioteka Jagiellońska, Dział Rękopisów, Korespondencja rodzinna Stanisława Ciechanowskiego, sygn. Przyb. 339/68, t. 23.

Główna Biblioteka Lekarska, Dział Starej Książki Medycznej, Warszawsko-Białostocka Izba Lekarska, Akta osobowe Konrada Bagdacha, sygn. L.152.

Źródła drukowane

„Katalog Prasowy PARA” 1925, 1929, 1938/1939

Polskie Wydawnictwo Lekarskie „Ars Medici”, wrzesień 1933 [katalog wydawniczy], Warszawa 1933.

Polskie Wydawnictwo Lekarskie „Ars Medici”, grudzień 1936 [katalog wydawniczy], Warszawa 1936.

Polskie Wydawnictwo Lekarskie „Ars Medici”, styczeń 1938 [katalog wydawniczy], Warszawa 1938.

Wydawnictwo Lekarskie „Eskulap”: katalog wydawnictw własnych, Warszawa 1938.

Czasopisma

„Dziennik Białostocki” 1922.

„Lekarz Polski” 1925–1939.

„Czasopismo Sądowo-Lekarskie” 1928–1939.

„Orędownik Zdrowia” 1926–1931.

„Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1924.

„Polska Gazeta Lekarska” 1922.

„Polska Gospodarcza” 1930.

Opracowania

Brzęk W., Początki kryminalistyki w Polsce, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1985, t. 30, nr 2, s. 321–336.

Filar Z., Jarecki Władysław, [w:] PSB, t. 10, Warszawa – Kraków 1962–1964, s. 615.

Grzywo-Dąbrowski Wiktor, [w:] Biogramy uczonych polskich. Materiały o życiu i działalności członków AU w Krakowie, TNW, PAU, PAN, cz. VI: Nauki medyczne, z. 1: A–Ł, oprac. A. Śródka, Wrocław 1990, s. 212–214.

Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. J.M. Majchrowski, Warszawa 1994.

Meissner R.K., Wierzbicki Romuald, [w:] Słownik biograficzny nauk medycznych XX wieku, oprac. B. Urbanek, Warszawa 1994, t. 1, z. 2, s. 125–129.

Musielak M., Profesor Adam Wrzosek (1875–1965) jako założyciel i redaktor „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny”, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” 2014, t. 87, s. 9–19.

Prętki K., Problematyka odżywiania w ujęciu Gustawa Adolfa Szulca (1884–1941), [w:] Historia diety i kultury odżywiania, t. 3, Zalecenia i regulacje dotyczące odżywiania w historii Europy (XIII–XXI w.) i w wybranych kulturach pozaeuropejskich, pod red. B. Płonki-Syroki, A. Syroki, Wrocław 2020, s. 191–195.

Szarejko P., Słownik lekarzy polskich XIX wieku, t. 1–6, Warszawa 1991–2001.

Więckowska E., Lekarze jako grupa zawodowa w II Rzeczypospolitej, Wrocław 2004.

Wójcik E., Ruch wydawniczy we Lwowie w okresie dwudziestolecia międzywojennego, [w:] Kraków–Lwów. Książki, czasopisma, biblioteki XIX i XX wieku, t. 5, pod red. J. Jarowieckiego, Kraków 2001, s. 167–176.

Wrona G., Polskie czasopisma naukowe w latach 1918–1939, Kraków 2005.

Wrona G., Naukowe czasopisma medyczne i farmaceutyczne w latach 1918–1939, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2001, nr 4, s. 29–62.

Wrzosek A., Śp. P. dr Romuald Wierzbicki, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny oraz Historii Nauk Przyrodniczych” 1929, t. 9, z. 2, s. 279–284.