Hebrajskie księgi drukowane w Jarosławiu i ich drukarze

Krzysztof Dawid Majus

doi:10.33077/uw.25448730.zbkh.2026.968

Autor

Krzysztof Dawid Majus Lod, Izrael https://orcid.org/0000-0003-3588-0995

DOI:

https://doi.org/10.33077/uw.25448730.zbkh.2026.968

Słowa kluczowe:

Jarosław 1905–1911, drukarstwo , drukarze żydowscy, druki hebrajskie , Ludwik Styrna , Mojżesz Wiesen

Abstrakt

The article is devoted to Hebrew books printed in Jarosław in the early 20th century. The first part presents brief biographies of Ludwik Styrna, whose name appeared in the title of the printing house that produced these books, and Moses Wiesen, the owner of the press. The second part describes all the Hebrew books printed in Jarosław, accompanied by short notes on their contents and authors.

Bibliografia

Archiwalia

Archiv der Israelitischen Kultusgemainde, Wiedeń:

– kwestionariusz emigracyjny Etel Eisland, b.d., sygn. 44628;

– kwestionariusz emigracyjny Jozue Wiesena, 7.06.1938, sygn. 27432;

– kwestionariusz emigracyjny Majera Eislanda, 13.06.1938, sygn. 30141;

– kwestionariusz emigracyjny Majera Eislanda, 26.10.1938, sygn. 44203;

– kwestionariusz emigracyjny Racheli Wiesen, 25.08.1939, sygn. 76426.

Yad Vashem, Martyrs’ and Heroes’ Remembrance Authority, Jerozolima:

– karta pamięci Etel Wiesen, b.d., sygn. 857512.

Portale internetowe

Arolsen Archives (https://arolsen-archives.org).

Congress for Jewish Culture (https://congressforjewishculture.org).

Gedenkstätte Buchenwald (https://www.buchenwald.de).

Grobonet (https://grobonet.com).

Ha-akademia le-laszon ha-iwrit [Akademia Języka Hebrajskiego] (https://hebrew-academy.org.il).

Israelitischen Kultusgemainde Wien, Friedhofs-Datebank (https://www.ikg-wien.at).

JewishGen (https://www.jewishgen.org).

MyHeritage (https://www.myheritage.com).

Opracowania

„Amtsblatt der k. k. Reichshaupt – und Residenzstadt Wien“ 1918, nr 1, s. 104.

Anderl G., Manoschek W., Gescheiterte Flucht. Der Jüdische „Kladovo-Transport” auf dem Weg nach Palästina 1939-42, Wien 1993.

[Anons: J. Styrna w Tarnowie], „Orzeł. Pismo ekonomiczno-spółeczne” 1882, nr 11, s. 8.

Bałaban M., Historia i literatura żydowska, t. 3, Lwów – Warszawa – Kraków 1925, s. 219–224.

Cangen B.Z., Cror zichronot al ha-medakdek Mosze Aharon Wiesen [Garść wspomnień o gramatyku Mojżeszu Aronie Wiesen], [w:] Torne. Kijum un churban fun a jidiszer sztat [Tarnów. Istnienie i zagłada żydowskiego miasta], Tel Awiw 1954, t. 1, s. 313–314.

„Ciernista droga. Jednodniówka” z 3.05.1947, s. 23.

Feldstein M., Spis imion żydowskich, Warszawa 1928, s. 34.

Friedberg Ch.B., Toldot ha-dfus ha-iwri be-Polania mi-reszit hiwasdo be-sznat 294 we-hitpatchuto ad zmanenu [Dzieje druku hebrajskiego w Polsce od jego początków w roku 1534 i jego rozwój do naszych czasów], wyd. 2, Tel Awiw 1950.

Harlender J., Na marginesie druków Szeligi, „Rocznik [Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia]” 1967-1968, t. 7, s. 29–31.

Jagusztyn A., Drukarstwo regionu przemyskiego w okresie II Rzeczypospolitej, „Przemyskie Zapiski Historyczne” 1980, t. 2, s. 133–150.

Jaśkiewicz B., Prasa tarnowska do 1918 r., „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1980, nr 3, s. 19.

Jaśkiewicz B., Prasa tarnowska w czasach zaboru austriackiego, „Rocznik Tarnowski” 1993, t. 3, s. 73.

Kronika, „Kurjer Lwowski” 1889, nr 160, s. 2.

Księga Pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Krakowa i innych miejscowości Polski południowej, 1940–1944, red. F. Piper, I. Strzelecka, t. 1, Warszawa – Oświęcim 2002, s. 626.

Kunisz A., Stąsiek J., Styrna Józef, [w:] Słownik pracowników książki polskiej, red. I. Treichel, Warszawa – Łódź 1972, s. 865.

„Kurliste Bad Ischl”1935, nr 22, s. 4.

Leszczyński A., Sejm Żydów Korony 1623–1764, Warszawa 1994.

Leszczyński A., Sejm Żydów Korony, [w:] Polski słownik judaistyczny, opr. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, t. 2, Warszawa 2003, s. 516–517.

Leuchs C., Leuchs Adressbuch der Kaufleute, Fabrikanten und Gewerbtreibenden von Ungarn, Siebenbürgen, Banat, Croatien, Slavonien, Militärgrenze, Galizien und Dalmatien, Band 18, Nürnberg 1879, s. 80.

Majus K.D., Szealtiel Ajzyk Gräber – wydawca z Jarosławia i jego publikacje, „Rocznik Przemyski. Historia” 2024, z. 1, s. 137–151.

Mosze Aharon Wiesen [Mojżesz Aron Wiesen], „Dawar” 1953, nr 8397, s. 1.

Niftar ha-sofer we-ha-choker Mosze Aharon Wiesen [Zmarł pisarz i badacz Mojżesz Aron Wiesen], „Ha-Arec” 1953, nr 10167, s. 4.

Österreichischer Zentralkataster sämtlicher Handels – Industrie – und Gewerbebetriebe, X. Band, Die Betriebe von Galizien und Bukowina, Wien 1903, s. 882, 885.

Patek A., Żydzi w drodze do Palestyny 1934–1944, Kraków 2009, s. 221–226.

Preistreiberei, „Die Neue Zeitung“ 1917, nr 144, s. 10.

Protokół IV. Zjazdu Koleżeńskiego Drukarzy Galicyjskich odbytego w dniach 7-ym i 8-ym września 1902 we Lwowie, Lwów 1902, s. 23.

Rachel Wiesen z”l [Rachela Wiesen błp.], „Ha-Cofe” 1953, nr 4827, s. 3.

Sadan D., Acharon (Cijun le-r’ Aharon Mosze Wiesen) [Ostatni (Nagrobek dla pana Mojżesza Arona Wiesena)], „Dawar” 1953, nr 8431, s. 3.

Sefer Jaroslaw. Gal-ed le-zecher irejnu [Księga Jarosławia. Pomnik pamięci naszego miasta], red. I. Alperowitz, Tel Awiw 1978.

Steinberg M., Reszit ha-jiszuw ha-jehudi be-Jarosław [Początki społeczności żydowskiej w Jarosławiu], [w:] Sefer Jaroslaw. Gal-ed le-zecher irejnu [Księga Jarosławia. Pomnik pamięci naszego miasta], red. I. Alperowitz, Tel Awiw 1978, s. 30.

Steinberg M., Żydzi w Jarosławiu od czasów najdawniejszych do połowy XIX wieku, Jarosław 1933.

Steinschneider M., Catalogus Librorum Hebraerorum in Bibliotheca Bodleiana, Berolini 1852–1860, s. 1238–1239, 2579.

Szczurowski A., Skorowidz powiatu jarosławskiego na rok 1902, Jarosław 1902, s. 188–189.

Taką treść zawierał Nr. 1. „Tygodnika Jarosławskiego”, „Tygodnik Jarosławski” 1929, nr 42, s. 2.

Verzeichnis der Kurgäste, „Badener Zeitung”1933, nr 79, s. 2.

Wiesen J., Über einige Bromderivate desp-Kresols und die Beweglichkeit der Bromatome in denselben, „Monatshefte für Chemie“ 1925, nr 45, s. 251–259.

Wunder M., Ha-dfus ha-iwri be-Jaroslaw [Hebrajski druk w Jarosławiu], „Cfunot. Riwon torani” 1988, nr 2, s. 98–100.

Wunder M., Meorei Galicia. Enciklopedia le-chachmej Galicja (Encyclopedia of Galician Rabbis and Scholars), t. 1, Jerozolima 1978, s. 108–112, 230–238; t. 2, Jerozolima 1981, s. 254–258, 382, 665–671; t. 3, Jerozolima 1986, s. 962–967; t. 5, Jerozolima 1997, s. 578–579.

Wunder M., Toldot kehilat Jaroslaw. Rabaneja we-chaszuweja [Dzieje gminy Jarosław. Jej rabini i osobistości], „Jeszurun. Measef torani” 2010, nr 22, s. 869.

Zachl S.J., Fräulein Doktor – Dissertantinnen an der Universität Wien im Fach Chemie zwischen 1920 und 1929, Wien 2020, s. 268.

Żurawska G., Dziewiętnastowieczne drukarstwo jarosławskie, „Rocznik [Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia]” 2000–2002, t. 14, s. 32–42.