Publishing activities of the interned soldiers of the UPR Army in Poland, 1921–1924
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.25448730.zbkh.2026.969Słowa kluczowe:
działalność księgo wydawnicza , drukarnia , książka , obozy internowanych żołnierzy , Armia URL , PolskaAbstrakt
The article highlights the peculiarities of the publishing activities of the interned soldiers of the Ukrainian People’s Republic Army who were held in the camps of Aleksandrów Kujawski, Szczypiorno, and Kalisz during 1921 – the first half of 1924. It has been established that publishing activities in the aforementioned camps can be characterized by considerable intensity, despite all the hardships of camp life endured by the Ukrainian soldiers. A significant contribution to the intensification of publishing activities was made by the publishing sections of the cultural and educational departments of the divisions, as well as by various public organizations. Thanks to their efforts, the needs of the interned soldiers of the UPR Army for Ukrainian printed materials were met – albeit minimally – and the publishing movement itself served as one of the foundations of cultural and educational work in the camps. Initially, camp-based publishing developed through the activities of divisional printing houses, which produced educational and professional military literature, memoirs, and other materials. The publishing effort gained additional momentum with the establishment of the “Chornomor” publishing house in Kalisz, which produced literature of a purely practical nature as well as works authored by internees – remarkable for their rather high quality, especially given the conditions of a camp-based press. The vigorous activity of this publishing house was largely driven by the desire of the interned soldiers to create a space for creative expression in their daily lives and to find opportunities for personal self-realization. Among the internees there were many who either possessed – or aspired to acquire – professional skills as writers, journalists, or artists (e.g. members of the “Veselka” society). Thus, the energy of their creative efforts was embodied in the publication of their artistic projects, which had a significant impact not only on the camp inmates but also on the broader Ukrainian political émigré community in Europe. The Ukrainian books published in the POW camps for Ukrainian soldiers in Poland laid a durable foundation for the internees’ national and state-building worldview, while also serving as the primary source of their knowledge of Ukraine’s history, geography, and culture.
Bibliografia
Source materials
Білон П., Спогади, Пітсбург 1952, ч. 1.
За державність. Матеріали до історії Війська Українського, Варшава 1938, № 8.
Зірниця, Александрів Куявський 1921, 5 лютого, № 3/4.
На руїнах. Щипіорно 1922.
Нове життя. Олександрово [Александрів Куявський] 1921, 20 червня, № 56.
Нове життя. Александрів Куявський 1921, 7 листопада, № 93.
Нове життя. Щипіорно 1921, 26 грудня, № 97.
Релігійно-Науковий Вістник, Щипіорно 1922, листопад, № 4–5.
Театральне мистецтво, Львів 1923, вип. 1, січень.
Український сурмач, Щипіорно-Каліш 1922, 16 липня, № 19.
Центральний державний архів вищих органів влади та управління України (ЦДАВО України), ф. 2373, оп. 1, спр. 36.
ЦДАВО України, ф. 3525, оп. 1, спр. 1.
ЦДАВО України, ф. 4433, оп. 1, спр. 1.
ЦДАВО України, ф. 1078, оп. 2, спр. 304.
ЦДАВО України, ф. 2439, оп. 1, спр. 108.
ЦДАВО України, ф. 4005, оп. 1, спр. 9.
ЦДАВО України, ф. 4005, оп. 1, спр. 6.
ЦДАВО України, ф. 4005, оп. 1, спр. 3.
ЦДАВО України, ф. 4005, оп. 1, спр. 1.
Чорномор. Бюлетень Об’єднання українських емігрантських організацій в Калішу та його околицях, Каліш 1924, ч. 4.
Studies
Andrysiak E., Drukarstwo kaliskie okresu międzywojennego w świetle bibliografii druków kaliskich, „Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk” 2006, no 9, pp. 119–132.
Andrysiak E., Księgozbiory mniejszości narodowych w Kaliszu do 1939 roku, [w:] Kalisz – miasto otwarte. Mniejszości narodowe i religijne w dziejach Kalisza i ziemi kaliskiej, pod red. K. Walczaka i E. Andrysiak, Kalisz 2006, pp. 124–130.
Andrysiak E., Książki i biblioteki ukraińskie w Kaliszu w okresie międzywojennym, „Wschodni Rocznik Humanistyczny” 2025, t. 22, № 1, pp. 97–112.
Bruski J.J., Petlurowcy: centrum Państwowe Ukraińskiej Republiki Ludowej na wychodźstwie (1919–1924), Kraków 2000.
Karpus Z., Jeńcy і іnternowanі rosyjscy і ukraіńscy na terenіe Polskі w latach 1918–1924, Toruń 1997.
Kolańczuk A., Internowani żołnierze Armii UNR w Kaliszu 1920–1939, Kalisz – Przemyśl – Lwów 1995.
Kolańczuk A., Nekropolie i groby uczestników ukraińskich walk niepodległościowych w latach 1917–1921, Przemyśl 2003.
Kolańczuk A., Ukraińcy i ich życie w Kaliszu w latach 1920–1939, [in:] Kalisz – miasto otwarte. Mniejszości narodowe i religijne w dziejach Kalisza i ziemi kaliskiej, red. K. Walczak i E. Andrysiak, Kalisz 2006, pp. 80–101.
Kolańczuk A., Ukraińscy emigranci polityczni w życiu naukowym, kulturalnym, społecznym i gospodarczym w Drugiej Rzeczypospolitej, Przemyśl 2019.
Sribniak I., Encyklopedia jeniectwa: ukraiński Aleksandrów, Warszawa – Paryż 2018.
Wіszka E. Prasa emіgracjі ukraіńskіej w Polsce 1920–1939, Toruń 2001.
Wiszka E., Szósta Siczowa Dywizja Strzelecka Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Formowanie szlak bojowy internowanie 1920–1924, Toruń 2012.
Бойчак М., Лякіна Р., Українські лікарі за кордоном (Польща 1920–1924 рр., Чехословаччина 1922–1940 рр.), Київ 2009.
Вішка О., Преса української еміграції в Польщі (1920–1939 рр.): історико-бібліографічне дослідження, Львів 2002.
Вішка О., Видавнича діяльність вояків Армії УНР, інтернованих в Александрові Куявському, [in:] Збірник праць Науково-дослідного центру періодики, Львів 1995, вип. 2, pp. 353–364.
Голубнича-Шленчак Ю., Діяльність видавництв та друкарень у таборах інтернованих військ УНР в Польщі (1921–1924 рр.), „European philosophical and historical discourse” 2019, vol. 5, № 1, pp. 59–69;
Голубнича-Шленчак Ю., Видавнича діяльність інтернованої Армії УНР у таборах Польщі (1921–1924 рр.), Дис. д-ра філософії, Київ 2021.
Заремба О., Релігійна книга в українських таборах інтернованих в Польщі (1920–1923 рр.), „Вісник Українського Товариства охорони пам’яток історії та культури” 1995, вип. 4. pp. 54–55.
Ківшар Т., Український книжковий рух як історичне явище (1917–1923 рр.), Київ 1996.
Колянчук О., Українська військова еміґрація у Польщі 1920–1939 рр., Львів 2000.
Кужель Л., Українська книга 20-х рр. ХХ ст. в Польщі: табірні видання, [in:] Теоретичні та організаційні проблеми формування репертуару української книги та періодики: доповіді та повідомлення Міжнародної наук. конф. (Львів, 25–26 серпня 1995 р.), Львів 1996, pp. 82–84.
Наріжний С., Українська еміґрація. Культурна праця української еміґрації між двома Світовими війнами, Прага 1942, ч. І.
Павленко М.І., Українські військовополонені й інтерновані у таборах Польщі, Чехословаччини та Румунії: ставлення влади і умови перебування (1919–1924 рр.), Київ 1999.
Палієнко М., Срібняк І., Голованов С., Книжковий рух у таборах інтернованих вояків-українців Армії УНР у Польщі (1921 рік – перша половина 1924 року), „Рукописна та книжкова спадщина України: археографічні дослідження унікальних архівних та бібліотечних фондів” 2023, вип. 30, pp. 326–345.
Сидоренко Н., «Задротяне життя» українських часописів на чужині (1919–1924), Київ 2000.
Сидоренко Н., Національно-духовне самоствердження: у 3 ч. Преса інтернованих українців та цивільної еміграції (Чехія, Польща, Румунія, Єгипет, 1919–1924), Київ 2000, т. 2.
Срібняк І., Обеззброєна, але нескорена: Інтернована Армія УНР у таборах Польщі й Румунії (1921–1924 рр.), Київ-Філядельфія 1997.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 - w pełni pozostają przy autorze.

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.




